CeZ partnerem XVII Konferencji „Bezpieczeństwo w Internecie – Cyberodpowiedzialność” | Centrum e-Zdrowia

Bezpieczne przetwarzanie danych w medycynie – to temat, który zgromadził kilkuset uczestników łącznie stacjonarnie i online. Centrum e-Zdrowia podjęło zagadnienie w podziale na trzy panele dyskusyjne: 

Panel 1. Zastosowanie sztucznej inteligencji w medycynie 

Moderowany przez prof. Lucjana Wyrwicza, Kierownika Kliniki Onkologii i Radioterapii Narodowego Instytutu Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie. 

Z udziałem panelistów: gen. broni prof. dr hab. n. med. Grzegorz Gielerak (Wojskowy Instytut Medyczny - Państwowy Instytut Badawczy), dr hab. n. med. i o.zdr. Piotr Merks (Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego), prof. dr hab. n. med. Janina Stępińska (Narodowy Instytut Kardiologii Stefana kardynała Wyszyńskiego - Państwowy Instytut Badawczy), Dariusz Szplit (Uniwersyteckie Centrum Kliniczne w Gdańsku), Karolina Tądel (Ministerstwo Zdrowia), Adam Konka (Centrum e-Zdrowia). 

Panel 2. Wykorzystanie sztucznej inteligencji w diagnostyce obrazowej 

Moderowany przez Adama Konkę, Dyrektora Centrum e-Zdrowia 

Z udziałem panelistów: prof. dr hab. n. med. Jerzy Walecki (Państwowy Instytut Medyczny MSWiA), dr n. med. Piotr Palczewski (Warszawski Uniwersytet Medyczny), dr hab. n. med. Bartłomiej Mruk (Państwowy Instytut Medyczny MSWiA), dr. n. med. Andrzej Górecki (ZOZ nr 2 w Rzeszowie), prof. dr hab. n. med. Barbara Bobek-Billewicz (Narodowy Instytut Onkologii w Gliwicach); prof. dr hab. Katarzyna Karmelita-Katulska (Polskie Lekarskie Towarzystwo Radiologiczne); Karolina Konsek (lek. spec. radiologii i diagnostyki obrazowej specjalizująca się w ocenie radiologicznej serca); Krzysztof Gibiński (Uniwersyteckie Centrum Kliniczne im. prof. Kornela Gibińskiego w Katowicach). 

Panel 3. Zwiększanie odporności szpitali na cyberataki 

Moderowany przez prof. Agnieszkę Gryszczyńską (UKSW), Dyrektora Departamentu do Spraw Cyberprzestępczości i Informatyzacji w Prokuraturze Krajowej. 

Z udziałem panelistów: prof. Marlena Sakowska-Baryła (Uniwersytet Łódzki), dr Beata Konieczna-Drzewiecka (Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego), dr Tomasz Jeruzalski (Centrum e-Zdrowia), dr Jakub Syta (Akademia Marynarki Wojennej), Piotr Drobek (Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego) i prelegentów: Jeremi Olechnowicz (Centrum e-Zdrowia), kom. Dariusz Śpicha (Centralne Biuro Zwalczania Cyberprzestępczości). 

Dlaczego debata jest ważna?

E-zdrowie i nowe technologie to kluczowy kierunek rozwoju dla Ministerstwa Zdrowia, a tym samym Centrum e-Zdrowia (CeZ) – podkreślił dyrektor CeZ Adam Konka, otwierając spotkanie poświęcone roli sztucznej inteligencji (SI) w ochronie zdrowia. Dyskusja jest podstawą, aby technologie wspierały lekarzy i pacjentów, a nie tworzyły nowe bariery. 

Rozwój AI w medycynie to nie tylko innowacja, ale także wyzwanie związane z bezpieczeństwem danych, etyką i praktycznym wdrożeniem. „Debata naukowa powinna unikać zarówno strachu, jak i bezkrytycznego cyberoptymizmu” – zaznaczyła prof. Grażyna Szpor (UKSW) podkreślając, że drogowskazem dla debaty powinna być troska o dobro wspólne. 

Zastosowanie SI w medycynie 

Podczas panelu moderowanego przez prof. Lucjana Wyrwicza poruszono praktyczne aspekty wykorzystania AI w medycynie uwzględniając pełny cykl opieki nad pacjentem – przez profilaktykę, prewencję, leczenie, do analizy jakości dobranych metod leczenia, jak również wsparcie administracyjne. Eksperci podkreślili następujące aspekty: 

• Gen. broni prof. dr hab. n. med. Grzegorz Gielerak podkreślił, że SI ma wspierać lekarza, który przez swoje doświadczenie będzie podejmował decyzję, co z praktycznego punktu widzenia pozwoli przewidzieć rokowanie u chorego i przygotować się na ryzyka stanowiące zagrożenie zdrowia i życia. 
• Prof. dr hab. n. med. Janina Stępińska zaznaczyła, że SI ma bardzo istotne znaczenie w kardiologii, wskazując jednocześnie: „SI opiera się na tym, czego ją nauczymy. Ryzykiem jest mniejszy postęp. Człowiek szuka innych rozmaitych dróg do właściwego rozpoznania i postępowania.” 
• We wdrażaniu systemów opartych na sztucznej inteligencji nie możemy zapominać o uwzględnieniu sytuacji kryzysowych. Z -ca dyr. Departamentu e-Zdrowia w MZ Karolina Tądel podkreśliła, że „należy właściwie projektować scenariusze działań, żeby nie utracić podstawowych umiejętności”. 
• Dariusz Szplit zwrócił uwagę na waży temat: „Sztuczna inteligencja zaczyna się od algorytmów. Musimy się nauczyć korzystać z danych i testować modele. (…) SI nie rozwiąże trudnych przypadków, ale pomoże nam je wyłapać – zarówno w aspekcie danych medycznych, jak również administracyjnych, np. luki w procesach.” 
• Dyrektor Centrum e-Zdrowia Adam Konka podsumował panel podkreślając znaczenie perspektywy użytkowników dla efektywności wdrożeń rozwiązań z zakresu profilaktyki: „Twórzmy rozwiązania, które będą przynosiły konkretną korzyść dla pacjentów, wtedy będą chcieli z nich skorzystać. Zróbmy je profesjonalnie i dobrze od początku.” 

Wykorzystanie SI w diagnostyce obrazowej 

Drugi panel, moderowany przez dyrektora CeZ Adama Konkę, koncentrował się na roli SI w radiologii i diagnostyce obrazowej – obszarze, który jest jednym z priorytetów rozwoju e-zdrowia. Eksperci debatowali na temat kompatybilności systemów szpitalnych w zakresie analizy badań obrazowych, priorytetów wdrażania rozwiązań SI w podmiotach leczniczych z perspektywy radiologii oraz wdrażania Platformy Usług Inteligentnych – narzędzia opracowywanego przez CeZ w ramach dofinansowania ze środków KPO. 

• Prof. dr hab. n. med. Barbara Bobek-Billewicz podkreśliła znaczenie narzędzi SI w badaniach profilaktycznych: „Badanie z SI wraca szybko, bo my tych chorych musimy zatrzymać, jeśli znajdą się nieprawidłowości. Ważne jest, żeby dostać odpowiedź na szybko, a nie za 5 dni.” 
• Według prof. dr hab. Katarzyny Karmelity-Katulskiej pierwszym miejscem do wdrożenia narzędzi SI wspierających analizę badań obrazowych są SORy, w których czas gra kluczową rolę. Triaż badań obrazowych realizowany automatycznie przez narzędzia SI zdecydowanie przyspieszy diagnozy. „Badania przesiewowe są ważne, ale w Polsce dobrze sobie z tym radzimy. Ważne jest wsparcie w codziennej pracy.” 
• Krzysztof Gibiński zaznaczył, że oprócz umieszczania obrazów w dużej bazie ważne jest ujednolicenie oznakowania badań, ich kompatybilność, w czym może pomóc SI. 
• Prof. dr hab. n. med. Jerzy Walecki podsumował dyskusję podkreślając jak ważny jest komfort szybszej analizy badań obrazowych – „…triaż w warunkach SORu, oflagowanie podejrzeń ryzyk. Niech to przyspieszy czekanie na badania. Jesteśmy tu po to, żeby znaleźć rozwiązanie do realizacji w krótkim czasie.” 

Zwiększanie odporności szpitali na cyberataki 

Skala cyberataków w ochronie zdrowia pokazuje jedno: konieczne jest konsekwentne podnoszenie świadomości w zakresie cyberbezpieczeństwa. Problem dotyczy szczególnie mniejszych podmiotów, które często błędnie zakładają, że zagrożenia ich nie dotyczą. Tymczasem odpowiedzialność za dane spoczywa na każdej jednostce – niezależnie od jej wielkości. Kluczowe znaczenie ma obecność inspektora ochrony danych, sposób przechowywania informacji oraz bezpieczne ich przesyłanie. Najważniejsze wnioski z trzeciej debaty: 

• Analiza ryzyka jest kluczowa – dobrze przygotowane procedury i szkolenia pozwalają reagować natychmiast w przypadku incydentu. 
• Technologia to nie wszystko – zakup systemów informatycznych musi iść w parze z wdrożeniem procedur i sprawdzeniem kompatybilności z istniejącymi rozwiązaniami. 
• Liczy się czas – im szybciej zadziałamy, tym efektywniej możemy zapobiegać rozprzestrzenianiu się zagrożenia. 
• Podczas panelu odniósł się do tego także Tomasz Jeruzalski, Dyrektor Pionu Eksploatacji Systemów Teleinformatycznych, Pełnomocnik ds. CSIRT CeZ. Podkreślił: "Po nowelizacji ustawy o KSC dojdzie do kluczowych zmian – Operatorzy Usług Kluczowych będą zobowiązani do kontaktu z CSIRT CeZ w przypadku incydentów, a my będziemy je przetwarzać. Już teraz jednak najważniejsze jest jedno: jeśli coś się dzieje, liczy się czas. Nawet jeśli nie masz wszystkich informacji, zgłoś incydent – jesteśmy tu, by pomagać i wspierać sektor ochrony zdrowia, a nie nadzorować" - podkreślił.